Một lời hẹn giản dị giữa thành phố nhiều lo toan
Với người đang chăm thân nhân điều trị dài ngày, một suất cơm miễn phí có thể giúp bớt đi một khoản chi. Với người lao động bấp bênh, đó là bữa ăn đỡ phải đắn đo. Nhưng khi những suất cơm xuất hiện đều đặn qua nhiều năm, chúng còn mang một ý nghĩa khác: giữa những bộn bề riêng, vẫn có người dành thời gian nghĩ đến khó khăn của người khác.
Ở xã Bà Điểm, TP.HCM, nhóm thiện nguyện Bếp Hoa Từ Tâm do chị Đỗ Ngọc Hà khởi xướng đã chọn cách sẻ chia như vậy. Không phải những chương trình chỉ diễn ra trong một ngày, hoạt động của nhóm trở thành lịch hẹn quen thuộc: có ngày nấu đồ chay tặng người lao động khó khăn, có ngày chuẩn bị cơm cho bệnh nhân và người nhà ở các bệnh viện.
Đằng sau lịch hẹn ấy là một người phụ nữ sinh năm 1987, vẫn mưu sinh bằng nghề chạy xe ôm công nghệ, vừa lo cuộc sống gia đình, vừa lo cho những bữa cơm dành tặng người chưa từng quen biết.
Từ một cuộc gặp trên đường đến căn bếp của cả gia đình
Chị Hà từng kể với báo chí về một chuyến xe đêm năm 2017, khi chị gặp một em nhỏ xin đồ ăn gần cầu Nguyễn Văn Cừ. Lúc đó, thứ chị có thể đưa chỉ là phần bánh mì còn lại và chút nước uống. Em nhận lấy rồi mang xuống chia cùng người thân dưới chân cầu.
Chi tiết ấy khiến câu chuyện không dừng ở một lần giúp đỡ trên đường. Trở về nhà, chị Hà bàn với mẹ chuyện chuẩn bị những phần ăn để mang đến cho người cơ nhỡ. Những ngày đầu, hai mẹ con tích góp từ nguồn thu ít ỏi, tự đi mua thực phẩm, nấu rồi mang tặng. Từ vài chục phần ăn ban đầu, căn bếp dần có thêm người tham gia.
Bà Lê Mỹ Ngọc, mẹ chị Hà, là người đồng hành từ những buổi nấu đầu tiên. Sau đó là các con chị, người thân trong họ, hàng xóm và cả những người biết đến hoạt động qua công việc chạy xe. Một việc bắt đầu từ sự day dứt của một người đã trở thành phần việc chung của nhiều người.
Điều đáng nói ở hành trình ấy không phải chị Hà có điều kiện dư dả để làm thiện nguyện. Ngược lại, việc nuôi con và mưu sinh vẫn là trách nhiệm thường ngày. Chị không chờ đến khi cuộc sống nhẹ gánh mới bắt đầu giúp người khác, mà tìm cách chia sẻ trong khả năng của mình.
Giữ bếp đỏ lửa là công việc của nhiều người
Bắt đầu một bếp cơm miễn phí đã khó, duy trì nó qua từng tháng còn khó hơn. Mỗi đợt nấu cần nguyên liệu, người chuẩn bị, người đứng bếp, người đóng gói và người đưa thức ăn đến nơi trao tặng. Nếu chỉ dựa vào nhiệt tình nhất thời, một lịch hoạt động đều đặn rất dễ bị đứt quãng.
Theo chị Hà, Bếp Hoa Từ Tâm có 45 thành viên, trong đó khoảng 15 người tham gia nòng cốt. Nhóm duy trì sáu ngày hoạt động mỗi tháng: bốn ngày Chủ nhật cùng mùng 1 và ngày 15 âm lịch. Vào hai ngày âm lịch, bếp chuẩn bị khoảng 500–800 suất ăn chay mỗi đợt cho công nhân, người lao động và những hoàn cảnh khó khăn. Những ngày Chủ nhật, khoảng 300–400 phần cơm được trao cho bệnh nhân, thân nhân tại các bệnh viện như Chợ Rẫy, Ung bướu TP.HCM.
Để có được những phần ăn ấy, bên cạnh công sức của các thành viên là sự góp tay của các nhà hảo tâm và những cơ sở kinh doanh thực phẩm. Người hỗ trợ gạo, thịt cá; người góp rau xanh; người dành một buổi nghỉ để phụ nấu. Sự đóng góp không nhất thiết phải lớn, nhưng khi được kết nối đúng việc, đúng lúc, nó tạo ra nguồn lực đủ để bếp tiếp tục vận hành
Chị Đỗ Ngọc Hà - Trưởng nhóm thiện nguyện Bếp Hoa Từ Tâm
Một hộp cơm không thể thay thế viện phí hay giải quyết tận gốc khó khăn của một gia đình. Song nó có thể giúp người chăm bệnh giữ lại một phần tiền cho những khoản cần thiết khác. Sự thiết thực ấy lý giải vì sao các bữa ăn miễn phí, nếu được tổ chức chu đáo và duy trì lâu dài, luôn có chỗ đứng trong hoạt động tình nguyện ở đô thị.
Không chỉ trao cơm, mà kết nối trách nhiệm cộng đồng
Sau chín năm, Bếp Hoa Từ Tâm đã vượt ra khỏi khuôn khổ căn bếp nhỏ tại nhà chị Đỗ Ngọc Hà, trở thành nơi kết nối những tấm lòng thiện nguyện. Đặc biệt, trong giai đoạn đại dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, khi cuộc sống của hàng nghìn gia đình bị đảo lộn, căn bếp ấy vẫn bền bỉ đỏ lửa suốt 140 ngày đêm với chiến dịch “Trao yêu thương giữa mùa dịch”.
“Các thành viên đã chung tay trao đi hàng trăm nghìn suất ăn, hàng trăm nghìn chai nước uống, hàng nghìn phần quà hỗ trợ các hộ gia đình trong khu cách ly, cùng hơn 50 tấn rau, củ, quả đến với người dân gặp khó khăn. Đằng sau những con số ấy là biết bao ngày đêm tất bật, những chuyến xe chở nặng nghĩa tình và sự chung sức của những con người không đành lòng đứng ngoài trước khó khăn của cộng đồng” chị Hà chia sẻ.
Không dừng lại sau đại dịch, Bếp Hoa Từ Tâm tiếp tục nối dài hành trình sẻ chia qua những chuyến thiện nguyện, gian hàng 0 đồng, hoạt động trao tặng vật dụng thiết yếu và các chương trình hướng về vùng sâu, vùng xa.
Năm 2024, Bếp Hoa Từ Tâm được công nhận trực thuộc Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam TP.HCM; nhóm cũng cũng là Mạng lưới Tình nguyện quốc gia khu vực miền Nam, trực thuộc Trung tâm Tình nguyện Quốc gia (Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh). Việc gắn kết với các tổ chức, mạng lưới tình nguyện giúp một sáng kiến xuất phát từ gia đình có thêm cơ hội phối hợp, huy động nhân lực và tiếp cận những nơi đang cần hỗ trợ.
Chị Đỗ Ngọc Hà là một trong 10 cá nhân được trao Giải thưởng Tình nguyện quốc gia năm 2024. Đến tháng 10/2026, chị tiếp tục được Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam TP.HCM tuyên dương là thủ lĩnh thanh niên tiêu biểu. Những sự ghi nhận ấy cho thấy giá trị của hoạt động tình nguyện không chỉ được đo bằng một chiến dịch nổi bật, mà còn ở năng lực tổ chức và sự kiên trì theo đuổi nhu cầu thật của cộng đồng.
Chín năm là một chặng đường dài đối với một nhóm nấu ăn miễn phí. Từ sự sẻ chia trong một cuộc gặp tình cờ, chị Hà và những người đồng hành đã chứng minh rằng lòng tốt muốn đi xa cần nhiều hơn cảm xúc ban đầu: cần thời gian, sự tin cậy và những bàn tay sẵn sàng cùng làm. Trong căn bếp ấy, mỗi bữa cơm được trao đi là một việc nhỏ. Chính việc nhỏ được lặp lại bền bỉ mới tạo nên sức nặng của câu chuyện.
